Қаріп:  A+  A A-
Қаз | Рус
 
Басқарма қызметі || Талдамалы ақпарат

Талдамалы ақпарат

2015 жылы Сәулет және қала құрылысы басқармасында өткiзiлген iс-шаралар туралы ақпарат

Үстiмiздегi жылда Басқармамен Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрлiгiне жәрдемдесу ретiнде Орталық өңiрдiң аумақтық дамуын, оның iшiне Солтүстiк Қазақстан, Ақмола, Батыс Қазақстан, Қарағанды, Қостанай, Павлодар облыстары мен Астана қаласы кiретiн Аймақаралық сызбаларын әзiрлеу бойынша жұмыстар жүргiзiлiп жатыр.

Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрлiгiмен 2014 жылдан бастап Бас жоспарладың жағдайын айқындау үшiн аумақтардың ұйымдастырылуын және қала құрылысы саласында мемлекеттiк саясаттың негiзгi қағидаларын анықтау мақсатында, 2014-2017 жылдарға арналған Қазақстан Республикасы территориясында үш макроаймақ бойынша — 1-шi Орталық аймақ, 2-шi-Оңтүстiк (құрамында Алматы, Жамбыл, Қызылорда, Оңтүстiк-Қазақстан облыстары мен Алматы қаласы бар), 3-шi-Батыс аймақ (құрамында Ақтөбе, Атырау, Маңғыстау және Батыс-Қазақстан облыстары бар) Аймақаралық сызбалардың әзiрленуi басталды. Бастапқы деректердi беру бойынша жұмыстар 2014 жылдың басынан жүргiзiлiп жатыр.

Сонымен қатар басқармамен елдi мекендердiң аумағын қалақұрылыстық құжаттамамен қамтамасыз ету бойынша жұмыстар жүргiзiлiп жатыр.

Бүгiнгi күнi мемлекеттiк бағдарламар аясында құрылыс жобаларын iске асыру үшiн Солтүстiк Қазақстан облысының 5 мың адамға жуық барлық елдi мекендерi тиiстi қалақұрылыстық құжаттаммен қамсыздандырылған. Бұдан бөлек облыстың саны 5 мың адамға жуық 45 елдi мекен бойынша тұрғындарда елдi мекендердiң жеңiлдетiлген бас жоспарлары — дамыту және салу сызбасы бар.

Үстiмiздегi жылы Есiл ауданының Явленка ауылының бас жоспарының есеп айырысу уақытының өтуiне байланысты, тиiстi түзету жұмыстары жүргiзiлiп жатыр. Аудан орталықтарының 10 бас жоспарларының түзетуi 2013-2014 жылдары жүргiзiлдi. Петропавл, Малют қаласы, Бескөл ауылының бас жоспарларының түзету жұмыстарын жасау қажет, осы елдi мекендердiң бас жоспарларының есеп айырысу уақыты 2014 жылы өтiп кеттi.

Сонымен қатар үстiмiздегi жылдың Айыртау ауданының 5 елдi мекенiнiң (Лобаново, Карасевка, Кирилловка, Новоукраинка, Қарасай батыр ауылдары) құрылыстың дамыту және салу сызбасы (жеңiлдетiлген бас жоспарлар) бойынша жұмыстар жүргiзiлiп жатыр.

Бас жопарларға түзету мен құрылыстың дамыту және салу сызбасы (жеңiлдетiлген бас жоспарлар) бойынша жұмыстар жүргiзiлiп жатыр және Басқармамен осы жұмыстар бойынша әкiмдiктерге көмек көрсетiледi.

Сонымен қатар Басқармамен Солтүстiк Қазақстан облысында Қала құрылыстық кадастрын құру мақсатында ҚР ҰЭМ мен «Мемлекеттiк қала құрылысы кадастры» РМК-ға көмек көрсетiлiп жатыр.

2014 жылы «Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметi туралы» ҚР Заңына өзгертулер енгiзуiне байланысты Министрлiкпен Қазақстан Республикасы мемлекеттiк қала құрылыстық кадастрын құру және Ұлттық экономика министрлiгiмен РМК «Мемлекеттiк қала құрылысы кадастрының Республикалық орталығы» құрылды.

Осыған байланысты жұмыстар жүргiзiлiп жатыр.

Сондай-ақ сәулет және қала құрылысы Басқармасымен «Н. Назарбаевтың бес институционалдық реформаларын жүзеге асырудағы 100 нақты қадам -Ұлт жоспары» атты 46 қадамын iске асыру шеңберiнде 5 мемлекеттiк көрсетiлетiн қызмет регламенттерi әзiрленiп, бекiтiлдi:

  • «Дiни мекемелердiң құрылысына (ғимараттарға), олардың орналасу орнын айқындау жөнiнде, сонымен қатар мекемелердi (ғимараттарды) дiни ғимараттарға өзгертуге (функционалдық тағайындалуын өзгерту) шешiм беру».
  • «Мекемелердi (ғимараттарды) дiни ғимараттарға өзгертуге (функционалдық тағайындалуын өзгерту) шешiм беру».
  • «Қазақстан Республикасының аумағында жылжымайтын мүлiк объектiлерiнiң мекенжайын айқындау жөнiнде анықтама беру»,
  • «Сәулет-жоспарлау тапсырмасын беру»,
  • «Қоршау конструкцияларын, инженерлiк жүйелер мен жабдықтарды өзгертуге байланысты емес қолданыстағы ғимараттардың үй-жайларын (жекелеген бөлiктерiн) реконструкциялауға (қайта жоспарлауға, қайта жабдықтауға) шешiм беру»,

Басқармамен және Петропавл қаласының құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлiмiмен олардың регламенттерi бойынша жұмыстар жүргiзiлдi.

Сонымен қатар Басқарма «Мекен-жайлық тiркелiм» бойынша дерекқордың толығуын бақылау жұмыстарын жүргiзедi, сондай-ақ Петропавл қаласы және аудандардың құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлiмдерiнiң жұмыстарын үйлестiредi. Үстiмiздегi жылы Жылжымайтын мүлiк орталығымен бiрге Басқармамен «Мекен-жайлық регистр» ақпараттық жүйесiнде мекен-жайлар туралы ақпарат пен «Жылжымайтын мүлiк тiркелiмi» мемлекеттiк дерекқорында жылжымайтын мүлiк объектiлерi мен мекен-жайдың тiркелмелi коды арасында сәйкестiк бойынша түзету жұмыстары жүргiзiлiп жатыр. Бүгiнгi күнi мекен-жайлық деректердiң жандандыруы аяқталғалы отыр.

Үстiмiздегi жылы облыс әкiмiнiң тапсырмасына сәйкес, басқармамен Теннис орталығы ғимаратының орналасуымен «Жас өркен» құрылыс жобасы мен егжей-тегжейлi жоспарлау жобасы бойынша ұсыныстар дайындалды, сондай-ақ Жамбыл көшесiнiң бойында төрт кварталдардағы 3 қабатты үйлерге арналған алаңдар анықталды.

Сонымен бiрге, Қазақ хандығының 550 жылдық мерей тойын тойлауына байланысты, Басқармамен Жамбыл облысының Тараз қаласындағы саябақты аббаттандыру бойынша нұсқасының жобасы жасалды, сондай-ақ объектiге құрылыс басталғанынан пайдалануға алынғанына дейiн сәулеттiк қолдау жүргiзiлдi.

Н.Ә. Назарбаев Өзiнiң Қазақстан халқына жолдауында «Қазақстан жаңа жаһандық нақты ахуалда: өсу,  реформалар, даму». «Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамы ғана сыртқы сiлкiнiстерге орнықты, тиiмдi экономиканың нақты негiзi болуға қабiлеттi екенiн… Бұл жергiлiктi инфрақұрылымдарды дамыту мен елдi мекендердi абаттандыру жобалары есебiнен еңбек рыногының тұрақтылығын қамтамасыз ететiнiн» атап өттi.

Солтүстiк Қазақстан облысының
сәулет және қала құрылысы В. Затай
басқармасының басшысы

Солтүстiк Қазақстан облысының сәулет және қала құрылысы басқармасының 2014 жылы жасаған жұмысы туралы ақпарат

Солтүстiк Қазақстан облысының төңiрегiнде сәулет және қала құрылысында мемлекеттiк саясатты iске асыру басқарманың негiзгi мiндетiмен мақсаты болып келедi.

Алға қойылған мақсатты iске асыру үшiн 2014 жылы облыстық бюджеттен қаржы бөлiндi — 23,195 млн. теңге 272.001 бағдарламасы бойынша «Жергiлiктi деңгкйде сәулет және қала құрылысында мемлекеттiк саясатты iске асыру үшiн қызымет» (штат саны құрамы, салық, тұрмыстық қызымет төлемi және т.б.) 23,195 млн. теңге көзделген, сонымен қатар 011 бағдарламамен «Жергiлiктi бюджет қаражатынан» 117,0 мың теңге бөлiнген.

Негiзгi бөлiнген қаражат басқармамен толықтай мөлшерде игерiлген.

2014 жыл iшiнде Басқарма бақылауымен жетi аудандық орталықтардың бас жоспарларын түзету жұмысы жүргiзiлдi Талшық — Ақжар ауданы, Пресновка — Жамбыл ауданы, Булаева — М. Жұмабаев ауданы, Сергеевка — Шал ақын ауданы, жете жоспарлау жобасын әзiрлеу аудандық орталықтарды.

Бүгiнгi күнi, бiр тұтас мемлекеттiк жоспар аясында құрылыс салуды жүзеге асыру үшiн 5 мың адамнан астам тұрғыны бар Солтүстiк қазақстан облысының барлық елдi мекендерi тиiстi қала құрылысы құжатымен қамтамасыз етiлген.

Дегенмен айта кету керек, 2014 жылы 3 аудандық орталықтың Мамлютка қ., а. Бескөл, Явленка а. және Петропавл қ. бас жоспарға есеп айрысу уақыты өтiп кеттi.

Осыған байланысты басқармамен үш аудан әкiмдерiне орталықтардың бас жоспардын түзету бойынша жұмыс құны туралы сметалық есеп айырысу дайындалып жiберiлдi, әр ауданға орташа 4,86 млн. теңге құрайты. Сонымен қатар негiзгi төңiректе құрылыс салу БЖЖ әзiрлеу бойынша есеп дайындалды, жұмыс құны орташа 4,3 млн. теңге құрайды.

2015 жылға сәйкес қаражат шығындары тек Есiл ауданынының бюджетiмен қарастырылған 4,7 млн. теңге соммасында. Петропавл қ., Қызылжар және мамлют ауданының әкiмдiктерiмен бас жобаны түзетуге қаражат қарастырылмаған.

ҚР Құрылыс iстерi комитетiнiң жетiлдiруiмен, Басқарма iс шара жоспарын орындауда, ақпаратты мемлекеттiк дерекқормен әрекеттесу «Жылжымайтын млiк тiркеушi» (РГД РН) және ақпараттық системамен «Мекен жай — тiркелiмi» (ИС АР), СҚО сәулет және қала құрылысы басқармасымен көрсетiлген мағлұматтар базасын синхрондау жұмысы жүргiзiлдi. Бүгiнгi күнi берiлген жұмыс аяқталды. Мекенжай анықтамасы ХҚК мен бiрлесе онлайн жүесiнде берлiедi.

Солтүстiк Қазазақстан облысының сәулет және қала құрылысы басқармасымен облыс әкiмiнiң тапсырмасына сәйкес Петропавл қ. «Береке» және «Жас Өрке» тұрғын үйлер алаптарының бөлшектеп жоспарлау жобаларының әзiрленуi жүйелi түрде уақытылы және сапалы орындалуы қадағалануда.

Басқармамен «Қолжетiмдi үй-2020» бағдарламасымен бiрiншi кезектегi құрлыс «Береке» тұрғын үй аумағында көп қабатты үй жоспарланған. Қазiргi күнi аудан жемiстi игерiлуде.

«Жас Өркен» бөлшектеп жоспарлау жоспарына сәйкес басқармасы бақылаумен Жамбыл көшесiнiң құрылыс жобасы бекiтiлдi (ДСР) кiретiн сақинадан Партизанская көшесiне дейiн Горького және Парковая көшелерi шекарасында.

Құрылыс жоспары дене шынықтыру сарайын орналастыру мұз айдынымен және жеңiл атлетика манежiмен. Берiлген сызба жобасы қала құрылысы кеңесiнде бекiтiлген. 2014 жылы сарай құрылысы басталды.

Жамбыл көшесiнде көпқабатты үйлер орындар белгiлендi.

(ДСР) дан кiретiн сақинадан Петрова көшесiне дейiн сәулеттi бөлшектеп дайындалған, көпқабатты үй және әлеуметтi, мәдени-тұрмыстық объектi орналастыру мүмкiндiгiмен.

Құрылыс жобасымен инженерлiк комуникация қарастырылған, келешектi көп қабатты үй қызыметi объектiлерiн.

2014 жылы облыс әкiмiнiң тапсырмасын орындау барсысы туралы ақпарат

  • Аудан орталықтарының Талшық а. (Ақжар ауданы) — 4,5 млн. теңге, Смирнов а. (Аққайын ауданы) — 4,0 млн. теңге, Пресновка а. (Жамбыл ауданы) — 4,9 млн. теңге, Кiшкенекөл (Уалиханов ауданы) — 4,2 млн. теңге, Булаев қ. (М. Жұмабаев ауданы) — 4,5 млн. теңге, Сергеевка қ. (Шал ақын ауданы) — 4,9 млн. теңге және Тайынша қ. (Тайынша ауданы) БЖЖ әзiрлеумен — 8,8 млн. теңге бас жобасын бөлшектеу жұмысын аяқтауда шаралар қолданды.
  • мәдениет, мұражай және құжаттама басқармасымен бiрлесе мұражай дирекциясының ұсынған ұсынысы бойынша облыстық тарихи-мәдени мұражайы фассадының жөндеу жұмысын жүгiзу туралы, ғимараттың төменгi жағында ұзындығы 4-5 қатар кiрпiш қаптамасын жарым-жарты ауыстыру фигуралы кiрпiштiң жарылған жерлерiн жамап және фасадты ғимараттың қызыл күйдiрiлген кiрпiш түсiне сырлап бояу жұмысын жүргiзу қажеттiлiгi туралы.
  • Н. Погодина атты драма театры алаңының брусчаткасын ауыстыруға сұлба схемасы дайындалды және ұсыныстар берiлдi.
  • облыстық бюджеттiне айқындау жобасына енгiзу үшiн Бас жобаны дайындаудың бiрiншi кезеңiне — Петропавл қаласының ұзақ мерзiмдi дамуының болжамы бюджеттiк өтiнiм дайындалды және облыстық бюджеттiк комиссия қарауына шығарылды. Облыстық бюджеттiң бюджеттiк қаражаттың аздығына байланысты комиссия отырысымен қаражат бөлiнген жоқ. Петропавл қаласының әкiмiне рекамендация хаты жолданды жоғарыда көрсетiлген жобаны қала бюджет қаражатына iске асыру үшiн.

Мемлекеттiк қызымет көрсету регламентi әкiмшiлiктiң қаулысымен дайындап және бекiттi «Ғибадат үйлерiн (ғимараттарын) салу және олардың орналасатын жерiн айқындау, сондай-ақ үйлердi (ғимараттарды) ғибадат үйлерi (ғимараттары) етiп қайта бейiндеу (функционалдық мақсатын өзгерту) туралы шешiм беру» 2014 жыл 25 маусым №212 әдiлет ұйымында тiркелген.

  • Сәулет басқармасымен ауылды жерлерде мәдени клуб және дене шынықтыру-сауықтыру комплекссiн салу сұлба сызбасы дайындалып ұсынылды.
  • «ҚР Ұлттық банкi» СКФ кiрiс группасы қайта құру жобасының сұлбасы дайындалды, және басшыға әрi қарай iске асыруға берiлдi.
  • «Метро» мәдени көңiл көтеру орталығының бөлшектеп жасау жобасының сұлбасы дайындалды аула маңын абаттандыру.
  • «Береке» ықшам ауданындағы Ухабова көшесiндегi желекжолды абаттандыру ұсынысы әзiрлендi.
  • Тәуелсiздiк стелланы жөндеу туралы ұсыныс қрастырылды, және фонтанды қайта құру, Конституция Казахстана көшесiнiң бойымен.
  • Петропавл халықаралық әуежайы ғимаратының фасадын қайта құру сұлбасын жасау.
  • Басқарма бақылауымен қаладағы Жеңiс саябағының мемориалы «Солтүстiк Қазақстан облысының — Кеңес Одағының Батырлар Алеясы» қайта құру сұлбасы жасалды.
  • «Достық» мәдени-демалыс орталығының Достық үйiне қайта құру сұлбасы дайындалды онда үкiмкетаралық отырыс залын орналастырумен.

2015 жылы жоспарлар туралы

Қазақстан Республикасы Ұлттық жкономика министiрлiгiне Орталық өңiрдiң аумағының аймақ аралық сұлба әзiрлеуге жәрдемiн тигiзу жұмыстарын жалғастыру ол Солтүстiк Қазақстан, Ақмола, Шығыс Қазақстан, Қарағанды, Қостанай, Павлодар облыстарын және Астана қаласын енгiзедi.

Қазақстан Республикасының ұлттық экономика министрлiгi 2014 жылдан Бас схемасының аумақты ұйымдастыру және мемлекеттiк саясаттың негiзгi қағидасларын анықтау қала құрылсы саласында, 2014-2017 жылдарға Қазақсан Республикасының аумақтардының дамуы Өңiраралық сұлба әзiрлеу басталған үш макро өңiр арасында — Орталық өңiр, Оңтүстiк (Алматы, Жамбыл, Қызылорда, Оңтүстiк Қазақстан облыстары және Алматы қаласы құрамында), Батыс өңiрi (Ақтөбе, Атырау, Маңғыстау және Батыс Қазақстан облыстары құрамында) Шығыс мәлiметтердi ұсыну жұмыстары 2014 жылдың басынан жүргiзiлуде.

Петропавл қаласының және аудандық құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлiмдерiне жоба жоспарын өңдеушiлерге талаптар дайындау сұрағы бойынша, бас жоспарлар жобалары және елдi мекен пунктiн салу жобасында көмек көрсету.

Аудандық орталықтар Мамлют қ., Бескөл а,. Явленка а. және Петропавл қ. Бас жоба есептi мерзiмi өтiп кеткендiктен оларды түзету жоспарланған. 2015 жылға Есiл ауданымен бюджетiмен Явленка а. бас жабасын түзетуге 4,7 млн. теңге соммасында қаражат қарастырылған. Бүгiнгi күнi мемлекеттiк сатып алу байқауын ұйымдастыруға дайындық жүрiп жатыр.

Басқармамен аудан әкiмдерiмен бiрлесе қаржыландыру мүмкiндiгiнше елдi мекен пунктiн салу және даму сұлбасын әзiрлеуге шара қолданылады, сүйенiш деп танылған және жоғары әлеуметтiк-экономикалық даму потенциялы бар, өйткенi сүйенiш елдi мекен пунктерiнде анықтау әдiстемесiмен берiлген елдi мекен тунктерiнде перспекивалық даму және құрылыс салу үшiн критерилер қарастырылған. Берiлген талаптарды iске асыру үшiн 149 елдi мекен пунктiне Басқармамен қала құрылысы құжатын әзiрлеуге iс шара жоспары әзiрлендi, 36 сүемелдi және 103 жоғары әлеуметтiк-зкономикалық даму потенциялымен елдi мекен пунктiн толғымен қамтып, берiлген жоспар облыс әкiмi орынбасарымен (В.С. Бубенко) бекiтiлген және аудан әкiмдерiне жеткiзiлген.

Бүгiнгi күнi, берiлген жоспарды iске асыруға кейбiр аудан әкiмдерiмен 2015 жылға сәйкес қаражат бөлiнген, өйткенi Айыртау ауданымен шамамен 10 елдi мекен пунктiне (топографиялық сурет бар) жеңiлдетiлген бас жоспар әзiрлеуге 3,0 млн. теңге бөлiнген, Жамбыл ауданының әкiмшiлiгiмен 9 елдi мекен пунктiнiң бас жоспар әзiрлеуге (топографиялық сурет бар) шамамен 9,0 млн. теңге бөлiнген. Басқа аудан әкiмдiктермен қаражат қарастырылмаған.

Қазақстан Республикасының және Ресей Федерациясының Президенттерiнiң қатысумен 2016 жылы Қазақстан және Ресей арасындағы халықаралық ынтымақтастықтың ХII Форумының өтуiне дайындық.

Берiлген форумға дайындалуға Басқармамен Петропавл қ. әкiмдiгiмен бiрлесе Петропавл қаласының негiзгi магистральдi көшесiндегi көб қабатты тұрғын үйлердiң сәулет жағын жақсарту бойынша ұсыныстар әзiрлендi, бiрақта берiлген жұмыстарды жүргiзуге қаржыландыру механизiмi анықталған жоқ.

Жеңiс саябағының қайта құру жұмысын жалғастыру «Батырлар Алеясын» құра отыра.

Бүгiнгi күнi қайта құру эскиздi жобасы әзiрленген. Петропавл қаласының әкiмдiгiмен жұмыстарды берiлген жобаға сәйкес жүргiзуде.

Петропавл қ. Юбтлейная-Жукова көшелерiндегi мешiттi жобалауға көмек көрсету жұмыстарын әрi қара жалғастыру.

Басқармамен және Петропавл қ. Аудан сәулет және қала құрылысы бөлiмдерiнiң көрсетiлетiн мемлекеттiк көрсетiлетiн қызметтердi регламенттеу жұмыстарын жүргiзу.

Баршаға мәлiм Қазақстан Республикасының Үкiметiмен мемлекеттiк көрсету қызмет реестiрiн өзгерту жұмыстары жүргiзiлуде бекiтiлген мемлекеттiк қызмет Стандартқа және Регламентке толықтырулар енгiзумен, осыған орай 5Басқармамен 5 мемлекеттiк көрсетiлетiн қызмет регламентiн жаңадан даярлау қажет болады «Қазақстан Республикасының аумағында жылжымайтын мүлiк объектiлерiнiң мекенжайын анықтау бойынша анықтама беру», «Сәулет-жоспарлау тапсырмасын беру», «Тiреу және қоршау конструкцияларын, инженерлiк жүйелер мен жабдықтарды өзгертуге байланысты емес қолданыстағы ғимараттардың үй-жайларын (жекелеген бөлiктерiн) реконструкциялауға (қайта жоспарлауға, қайта жабдықтауға) шешiм беру».

  • «Мекенжай регист» дерекқорының толуына қадағалау жұмысын жалғастыру.
  • Облыстағы облыс орталығын және ауылды елдi мекен пунктiн кешендi абаттандыру жұмыстына ұсыныстарды дамытуды жалғастыру.

Сонымен қатар заңды және жеке тұлғалардан келiп түскен күрделi сұрақтарды Басқарманың құзыретiне сәйкес шешу және жоғарыда тұрған мемлекеттiк мекемелердiң тапсырмаларын сапалы және шапшаң орындау.

Елбасы Н.А. Назарбаев «Нұрлы жол — болашаққа бастар жол» Қазақстан халқына жолдауында Қазақстанның дамуының негiзгi нысандарын айқындады — «Тұрғын үй инфраструктурасын қорғау»,

Көрсетiлген нысананы табысты дамыту үшiн, Басқармамен жоғары дәрежелi мақсаттар белгiлендi, оның iшiнде:

  • облысымызда қала құрылысы жағдайларын жақсарту,
  • 2015 ж. Петропавл қ. және аудан орталықтарының бас жобаларын түзету бойынша Басқармамен белгiленген жоспарларда орындау, жалдамалы үйлердi салуды табысты iске асыру үшiн.

Солтүстiк Қазақстан облысының
сәулет және қала құрылысы басқармасы В. Затай

30.12.2015 09:22

НҰРСҰЛТАН ӘБІШҰЛЫ НАЗАРБАЕВ

Жаңалықтарға жазылу

 

RSS


Официальный сайт Президента Республики Казахстан Премьер-министр Казахстанаegov.kzАссамблея народа КазахстанаОфициальный интернет-ресурс Северо-Казахстанской областиIPOДКБ2020Алтын сапаӘділетМодернизация пенсионной системыКазконтентИновационные гранты EXPO Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Агентство Республики Казахстан по делам государственной службы и противодействию коррупции Защита бизнеса СКО ҚР Қаржы министрлігінің Ішкі мемлекеттік аудит комитетінің ресми интернет-ресурсы 100 жаңа есім
Яндекс.Метрика